De bijwerkingen van hydrochloorthiazide lopen uiteen van mild tot ernstig. Helaas krijgt bijna iedere patiënt er op de één of andere manier wel mee te maken.
Sommige bijwerkingen zijn slechts van tijdelijke aard, maar andere zijn blijvend gedurende het gebruik of worden zelfs met de tijd alleen maar erger.
Het is daarom goed om te weten welke lichamelijke klachten kunnen optreden zodra je deze plaspil gaat gebruiken. In dit artikel licht ik als farmaceut de 11 belangrijkste bijwerkingen van hydrochloorthiazide toe.
Daarnaast ontdek je hoe je zonder medicijnen je bloeddruk kunt verlagen. Met behulp van een gezonde levensstijl kun je hydrochloorthiazide en andere bloeddrukverlagers namelijk volledig afbouwen.
More...
Wat is de werking van hydrochloorthiazide?
Afhankelijk van de aandoeningen of ziekten die je naast een hoge bloeddruk hebt, kun je hydrochloorthiazide voorgeschreven krijgen.
Hydrochloorthiazide is een zogenaamd diureticum. Dat is een duur woord voor iets wat we in de volksmond een plastablet noemen. Ik zal het niet te technisch maken. Maar dit specifieke medicijn forceert je nieren om meer zout door te laten via de urine.
Zoals je waarschijnlijk weet trekt zout vocht aan. Dus door hydrochloorthiazide zal je lichaam naast het zout ook extra water verliezen, waarna de bloeddruk makkelijker kan dalen.
Hydrochloorthiazide kan in verschillende doseringen worden voorgeschreven. In eerste instantie wordt 12,5 mg per dag voorgeschreven. Indien nodig kan het worden uitgebreid naar 25 mg per dag of nog verder tot een maximum van 50 mg per dag.
Afhankelijk van jouw individuele situatie kun je het middel op zichzelf krijgen of in combinatie met een ander bloeddrukverlagend medicijn. Soms wordt er een combinatiepreparaat gemaakt van hydrochloorthiazide samen met bijvoorbeeld:
Let op: uit ervaringen van patiënten blijkt dat ze meer last krijgen van bijwerkingen zodra ze een combinatiepreparaat of andere bloeddrukmedicijnen erbij gebruiken.
Doel van dit artikel
Er is veel onderzoek gedaan naar de werkzaamheid, effectiviteit en bijwerkingen van hydrochloorthiazide. En helaas zal je ondanks de tijdelijke bloeddrukverlaging altijd te maken krijgen met ongewenste lichamelijke klachten.
Welke en in welke mate is vooraf niet te zeggen. Dit verschilt van persoon tot persoon. Als farmaceut zal ik in dit artikel de 11 belangrijkste bijwerkingen van hydrochloorthiazide toelichten.
Mensen boven de 70 jaar lopen meer risico op hydrochloorthiazide bijwerkingen
Als je over de 70 jaar bent en hydrochloorthiazide moet gaan gebruiken, wil je extra op je hoede zijn. Boven het zeventigste levensjaar ben je namelijk gevoeliger voor plotse veranderingen in je natrium-vochtbalans.
Daarbij neemt de nierfunctie af naarmate je ouder wordt.
Hierdoor kan het lichaam soms wat onvoorspelbare reacties geven op plaspillen in het algemeen.
Waarschijnlijk moeten je nieren extra gemonitord worden door een arts of ze niet teveel onder het medicijn te lijden hebben. En je wilt zelf uitkijken dat je bloeddruk niet té ver daalt door het medicijn, aangezien je dan buiten bewustzijn kunt raken.
Pas dus extra op als je 70-plusser bent en hydrochloorthiazide gaat gebruiken.
De 11 belangrijkste bijwerkingen van hydrochloorthiazide
- Te weinig kalium in het bloed (hypokaliëmie)
- Te weinig natrium (hyponatriëmie)
- Te veel calcium in het bloed (hypercalciëmie)
- Maag-darmklachten
- Afvallen
- Hoge bloedsuiker of diabetes type 2
- Gewrichtspijn
- Jicht
- Oogklachten
- Uitdrogingsverschijnselen
- Allergische huidreacties
#1 Te weinig kalium in het bloed (hypokaliëmie)
Hydrochloorthiazide verlaagt de bloeddruk door je meer zout en daarmee vocht uit te laten plassen. Het ding is echter dat je niet alleen zout en water uitplast.
Wanneer de nieren meer vocht gaan uitscheiden, zullen er ook allerlei andere stoffen in de wc verdwijnen. Eén van deze stoffen is het mineraal kalium.
Op zich is er geen probleem als je een milde verlaging hebt. Het gevaar zit hem in een té laag kaliumgehalte in het bloed. Dit is niet gezond.
Indien je hier last van krijgt, kun je allerlei klachten ervaren zoals:
Daalt het kaliumgehalte écht te ver in je bloed? Dan kan het in zeldzame gevallen zelfs uitlopen op verlammingsverschijnselen en hartritmestoornissen.
Dit komt doordat kalium essentieel is bij de prikkeloverdracht en prikkelwerking van spieren en organen. Zonder deze prikkel, kunnen spieren (en andere lichaamsdelen) hun functie niet goed uitvoeren.
De kans is het grootst in de eerste 3 á 4 weken
Het risico van een te laag kaliumgehalte is vooral aan het begin van de therapie het grootst. Daarom moet je binnen de eerste 3-4 weken waarschijnlijk langsgaan bij je arts om je elektrolyten (belangrijke mineralen) te meten; waaronder kalium.
En daarna dienen de elektrolyten ook om de zoveel maanden gemonitord worden, om er zeker van te zijn dat er geen verstoringen of ernstige tekorten optreden.
Als je geen laag kaliumgehalte ervaart in de eerst 3-4 weken, dan is de kans klein dat je er daarna wel last van krijgt.
#2 Te weinig natrium (hyponatriëmie) is een gevaarlijke bijwerking van hydrochloorthiazide
Niet alleen kun je door hydrochloorthiazide een te laag kaliumgehalte krijgen, maar ook een te laag natriumgehalte. Ergens is dit een logische bijwerking van hydrochloorthiazide.
Het belangrijkste effect van het medicijn is immers om de uitscheiding van zout (natrium) te stimuleren.
Dus de hoofdwerking is om meer zout dan normaal uit het lichaam te verwijderen. Maar deze werking kan te ver doorslaan.
Het is niet erg als je een beetje aan de lage kant zit qua natrium. Maar zodra het zoutgehalte té laag wordt, kun je verschillende rare symptomen gaan ervaren. Denk hierbij aan:
Deze bijwerking treedt met name in het begin op
Het risico op een verlaagd natriumgehalte is ook hoger in de beginfase van het gebruik. Daarom zal je ook voor natrium binnen 4 weken op controle moeten bij je arts. De kans is groot dat je vervolgens om de zoveel maanden terug moet voor een natrium-check.
Indien deze bijwerking bij jou niet opspeelt in de eerste maand, is de kans klein dat het later alsnog optreedt. Hoewel de kans dan kleiner is, blijft er altijd een kans.
#3 Te veel calcium in het bloed (hypercalciëmie)
Wanneer het lichaam teveel natrium uitscheidt, zal het soms gaan compenseren door andere mineralen vast te houden. Dit kan gebeuren met calcium.
En door extra calcium binnen te houden, loop je weer het risico dat het calciumgehalte te hoog wordt. Voor sommige mensen klinkt dit misschien als iets positiefs, vooral als je de 70 gepasseerd bent.
Ouderen hebben vaker last van zwakke of kwetsbare botten. Dus als het lichaam extra calcium vasthoudt, kan dit juist ten goede komen voor de botten, is hun idee. En deels klopt dat.
Het is tevens de reden dat in sommige landen hydrochloorthiazide specifiek wordt voorgeschreven aan mensen die zowel last hebben van zwakke botten als een hoge bloeddruk.
Het probleem is echter dat een calciumoverschot giftig is voor het lichaam. Mensen die een tijdje teveel calcium in het bloed hebben kunnen last krijgen van:
Dit zijn nog relatief milde klachten die onder deze bijwerking vallen. Maar als je calcium voor een langere periode te hoog is kun je te maken krijgen met ernstigere complicaties. Zoals oedeemvorming, nierproblemen, hartritmestoornissen, alvleesklierontstekingen en maagzweren.
Dit mag dus zeker niet onderschat worden! Het venijnige van een calciumoverschot is dat niet iedereen er direct iets van merkt. Maar ondertussen wordt het lichaam van binnenuit vergiftigd. En dan komt ineens de man met de hamer om de hoek kijken.
#4 Maag-darmklachten
Maag-darmklachten komen veel voor bij patiënten die dit middel gaan gebruiken. Maar eigenlijk komen ze indirect voort uit andere bijwerkingen van hydrochloorthiazide.
Met name zorgen de verstoringen in elektrolyten voor maag-darmklachten.
De ongemakken kunnen nogal uiteenlopen, maar de meest bekende zijn:
Daarnaast kan de ontregeling van je elektrolytenhuishouding ook meer complexere problemen veroorzaken in he buikregio. Elektrolyten zijn immers betrokken bij het goed doorgeven van elektrische signaaltjes in het lichaam.
Bij een tekort van het ene elektrolyt en juist een overschot van het ander, wordt de prikkelgeleiding en prikkelopwekking verstoord.
Dit kan optreden in je darm- en maagzenuwen, wat op zijn beurt voor talloze vreemde buikklachten kan zorgen. Hydrochloorthiazide-gebruikers ervaren ook dikwijls dat ze minder eetlust hebben.
#5 Afvallen
Als je minder eetlust hebt en regelmatig misselijk bent of moet overgeven, is het logisch dat je gewicht verliest. Afvallen kan daarom ook zeker een bijwerking zijn van hydrochloorthiazide.
Al is het wel zo dat de maag-darmklachten meestal alleen in de beginfase optreden. Na 2 tot 4 weken gebruik moeten de klachten gestabiliseerd zijn en is dus de eventueel verminderde eetlust ook weer terug.
Maar vaker is het plotse afvallen bij hydrochloorthiazide een gevolg van het extra vocht uitplassen. Zodra je lichaam een beetje gewend is geraakt aan het middel, zal je gewicht ook weer teruggaan naar wat het eerst was.
Meestal is het dus geen verlies van vet, maar van vocht wat het gewichtsverlies verklaart. Als je al vet verliest door hydrochloorthiazide is dit slechts minimaal.
#6 Hoge bloedsuiker of diabetes type 2
Het is ironisch dat je door hydrochloorthiazide een verhoogde bloedsuiker kunt krijgen. We weten namelijk uit onderzoek dat mensen die last hebben van een hoge bloeddruk, vaak ook last hebben (of krijgen) van een hoge bloedsuiker. En andersom ook.
Het is niet geheel toevallig dat hypertensie, suikerziekte, slecht cholesterolprofiel én overgewicht dikwijls als cluster spelen bij mensen; het metabool syndroom.
En ze worden niet voor niets ook wel welvaartsziekten genoemd.
Dit komt doordat de oorzaak van al deze aandoeningen hetzelfde is: een ongezond eet- en drinkpatroon!
Het is natuurlijk helemaal zuur als je al last heb van een hoge bloedsuiker en dit door een medicijn verergert. Maar waarom zijn (verergering van) bloedsuikerproblemen een bijwerking van hydrochloorthiazide?
Het kaliumtekort kan je bloedsuiker verhogen
Zoals je eerder hebt gezien daalt de hoeveelheid kalium in het bloed als je dit medicijn gaat gebruiken. Hierdoor worden elektrische signaaltjes en dus de werking van sommige organen verstoord.
Zo ook in de alvleesklier, die verantwoordelijk is voor het produceren van insuline.
Des te lager je kaliumgehalte is, des te lastiger het voor je alvleesklier wordt om insuline af te geven.
En insuline is onmisbaar om suikers uit je bloed te halen. Dus zodra er minder insuline beschikbaar is, blijven suikers langer in de bloedbanen drijven. Met als gevolg dat je bloedsuiker hoger wordt.
#7 Gewrichtspijn
Hoewel pijn in de gewrichten regelmatig gemeld wordt als bijwerking, tasten artsen en wetenschappers een beetje in het duister waarom hydrochloorthiazide deze pijnklachten veroorzaakt.
Voor nu vermoeden ze dat het te maken heeft met de verschuivingen in natrium, kalium en calcium. En gezien deze elektrolyten ook betrokken zijn bij goedwerkende gewrichten en spieren, is dat inderdaad de meest logische verklaring.
In het algemeen (dus ook zonder het gebruik van medicatie) wordt gewrichtspijn dikwijls veroorzaakt door ontstekingen binnen de gewrichten. Sommige medicijnen kunnen dit ook aanwakkeren, maar hydrochloorthiazide lijkt dat niet te doen.
Het vermoeden ligt dus bij de elektrolyten, maar helemaal duidelijk is het nog niet. Vervelend is het zeker wel en de lichamelijke klachten kunnen zich op meerdere manieren uiten:
#8 Jicht is een pijnlijke bijwerking van hydrochloorthiazide
In veel producten die we dag in dag uit eten zitten zogenaamde 'purines'. Tijdens het afbreken van purine ontstaan afbraakproducten zoals urinezuur. Normaliter zorgt het lichaam ervoor dat urinezuur via de urine wordt uitgescheiden.
Alleen zorgen diverse plaspillen ervoor dat er minder urinezuur wordt uitgeplast, waaronder dus hydrochloorthiazide.
Het probleem hiervan is dat het urinezuur dan kan gaan ophopen in het bloed.
Als dat gebeurt en het lichaam kan het urinezuur niet goed kwijt, kunnen ze onder de huid op verschillende plekken gaan kristalliseren.
Zodra de urinezuurkristallen te veel opstapelen, ontstaan er pijnlijke zwellingen en soms ruwe bulten. Het klassieke geval van jicht is in de grote teen, maar het kan ook in andere lichaamsdelen optreden.
Het risico op deze bijwerking stijgt wanneer je naast hydrochloorthiazide ook geregeld alcohol nuttigt en/of als je op leeftijd bent.
#9 Oogklachten
Slechter zien is sowieso al een symptoom van een hoge bloeddruk. Maar helaas is het ook één van de bijwerkingen van hydrochloorthiazide.
Er zijn verschillende oogproblemen gemeld bij het gebruiken van dit middel. Denk hierbij aan:
Deze oogklachten zijn meestal tijdelijk, maar kunnen in ernstige gevallen permanent zijn. En soms verdwijnen oogproblemen pas op het moment dat je stopt met het medicijn.
Waarom de complicaties in het oog precies optreden is ook niet geheel duidelijk. We zien wel dat de kans op oogaandoeningen stijgt wanneer iemand in het verleden een allergische reactie heeft gehad bij het gebruik van bepaalde antibiotica.
Daarbij kan hydrochloorthiazide ook indirect voor wazig zicht zorgen. Namelijk op het moment dat je bloedsuiker stijgt door het medicijn. Vooral bij sterke schommelingen in je bloedsuiker, aangezien de ogen daar gevoelig voor zijn.
#10 Uitdrogingsverschijnselen
Dat je uitgedroogd kunt raken door een plaspil zoals hydrochloorthiazide ligt redelijk voor de hand. De hoofdwerking van het middel is immers dat je meer gaat plassen.
Deze uitdrogingsverschijnselen kunnen op verschillende manieren tot uiting komen.
Sowieso is het natuurlijk al vervelend genoeg als je 's nachts regelmatig wordt omdat je naar de wc moet.
Dit valt enigszins op te vangen door het plastablet vroeg in de ochtend in te nemen, maar helemaal waterdicht is het niet.
Als je lichaam uitdroogt merk je dat aan uiteenlopende klachten zoals:
#11 Allergische huidreacties zijn vervelende bijwerkingen van hydrochloorthiazide
Naast een droge, soms schilferige huid als gevolg van de uitdroging, kan hydrochloorthiazide ook op een andere manier huidproblemen veroorzaken.
Het medicijn maakt je namelijk gevoeliger voor zonnestralen, specifiek voor UV-straling. Dit heet met een duur woord fotosensibilisatie.
Het is dan letterlijk zo dat het medicijn wat door je bloedbanen stroomt, reageert met de UV-straling die vanuit de zon op je huid valt.
Aangezien de huid goed doorbloed is, komen veel van de medicijndeeltjes in aanraking met UV-straling. Dit kan leiden tot een jeukende uitslag, roodheid en in ernstige gevallen is het alsof je huid flink verbrand is.
Mocht je deze bijwerking bij jezelf opmerken, is het raadzaam direct even met je arts contact te leggen.
Stoppen met hydrochloorthiazide? Dat kan met Het Bloeddruk Verlagen Geheim!
Zoals je hebt kunnen lezen zijn de bijwerkingen van hydrochloorthiazide niet onschuldig. Daarnaast krijgt bijna iedere patiënt er wel op de één of andere manier mee te maken gaat krijgen. Maar gelukkig kan het ook anders!
Recentelijk is ontdekt dat het mogelijk is om je hoge bloeddruk zonder medicijnen te verlagen. Alles wat je nodig hebt kan je vinden in de supermarkt.
Je keert het om met één krachtige methode. Het is wat ik 'Het Bloeddruk Verlagen Geheim' noem. Over dit geheim heb ik een aantal pagina's geschreven die je leven voorgoed zullen veranderen. Je zult daarin leren:
- Waarom je een hoge bloeddruk hebt gekregen
- Welk mechanisme je kan gebruiken om je bloeddruk te verlagen
- De beste tips om binnen enkele weken je hoge bloeddruk te genezen
Vul hieronder je e-mailadres in en dan stuur ik je het E-book gratis op.
Groetjes,
Ben Kuiper
P.s: Welke van de hydrochloorthiazide bijwerkingen zijn herkenbaar voor jou? Laat hieronder een reactie achter
Dit artikel is als laatst bijgewerkt op: 8 februari 2026
Ik ben 30 januari 2025 met spoed opgenomen in het ziekenhuis vanwege een levensbedreigend laag kalium, het eerste wat de internist stopte was Hydrochloorthiazide.
Dat is heftig om te lezen. Helaas wel een reëel risico van het gebruiken van dit middel. Mooi dat het nu gestopt is.
Had wat hartrithmestoornis en slikte lisipronol.kreeg metroprolol en had binnen 5dagen fenomeen van raynaud.
Geen huisarts die me geloofde en na 2jaar vechten had ik via de reumatoloog bij de vaatchirurg het bewijs. Nadien wordt ik slecht behandeld door die egotripper.gelukkig krijg ik n andere huisarts.
Ben nu afgebouwd van de lisipronil aangezien ik reageer met opwelling door aceremmer.moest ook n dermatoloog achterkomen.
Nu heb ik eczeem dus ga nu overleggen hoe ik kan stoppen met die hydrochloordiazide
Wat ik hier lees verklaart dit veel.
Maar ik heb lipoedeem dus moet ik dat goed uitzoeken ben kortademig.
Bedankt i.kruijsen hengelo ov.
Wat verschrikkelijk om te lezen. Als wij ergens bij kunnen helpen, horen we het graag.
Beste heer Kuiper,
Ik slik sinds 14 dagen Hydrochloorthiazide 12.5mg en begon al snel last te krijgen van wazig zicht wat nu op een punt is dat ik niet graag meer in de auto stap. De opticien kon er niet de vinger op leggen, hij vroeg mij of er recent iets veranderd was en de cirkel was rond.
Na het lezen van uw artikel inzake dit medicijn heb ik een vraag:
als de medicatie gestopt wordt – in overleg met arts – wordt mijn zicht dan weer helder of is dit een blijvend negatief resultaat van het gebruik van Hydrochloorthiazide?
Met vriendelijke groet,
Ellen
Jeetje, dat is heftig om te lezen. Als het goed is, zou je gewoon weer normaal moeten zien als je met het middel stopt. De schade is waarschijnlijk niet blijvend. Maar daar komt je alleen al doende achter ben ik bang.
Is er een beter alternatief voor hydrochloorthiazide (uiteraard naast gezonde voeding?
Dat hangt een beetje van je definitie van ‘beter’ af. Bij alle medicatie zul je bijwerkingen kunnen ervaren. Dus in het beste geval moet je gewoon van alles proberen en kijken wat het beste ‘valt’.
Ik ben benieuwd of het bij mij werkt.
Moet vast helemaal goed komen :). Het zal in ieder geval nooit erger kunnen worden.
En hoop informatie waar ik nog niet bekend mee was, heel fijn. Ik ga er mee aan de slag.
Wat een duidelijke en informatie hier. Een hele openbaring voor mij. Ik ga zeker aan de slag met de informatie!
Geen dank! Mochten wij je ergens bij kunnen helpen, dan horen we het graag!
De helderste uitleg ooit.
Bedankt :)!
Beste dhr. Ben Kuiper,
Ik lees dat u 11.000 mensen persoonlijk heeft geholpen. Ik herken veel van de ziekten en de medicijnen met hun bijwerking die u beschrijft.
3 jaar geleden ben ik hartpatient geworden, 5 stent gekregen.
Ook heb ik hypertentie en een verhoog cholesterol.
In 2016 een cva gekregen.
Ik heb medicatie waar ik ook van de bijwerkingen last heb.
Ik ben er HEEL erg verdrietig van.
Mijn medicatielijst:
Candesartan/chl.thiazide 16/12,5 mg
Inspra 25 mg
Grepid 75 mg
Metroprolol 50mg
Atorvastatine 40 mg. Zou u mij kunnen helpen?
Kan ik een afspraak bij u kunnen maken???
Ik hoop spoedig een reactie van u te vernemen.
Met vriendelijke groet,
Mw C.Chin.
Dat is vervelend om te horen. Ik zou ons even een mailtje sturen. Dan helpen we je graag verder. Afspraken etc doen wij niet. Alles verloopt bij ons digitaal per e-mail.