De bijwerkingen van tolbutamide zijn geen pretje.
Het medicijn wordt voorgeschreven aan mensen met diabetes type 2, met als doel om de bloedsuiker te verlagen.
Tolbutamide is niet volledig uit de handel, maar het wordt tegenwoordig wel in veel mindere mate voorgeschreven.
Dit komt omdat moderne middelen doorgaans als effectiever & veiliger worden beschouwd door artsen.
Indien je het middel hebt meegekregen is het goed om te weten wat het precies doet in het lichaam en wat de risico's zijn.
In dit artikel belicht ik als farmaceut de 11 belangrijkste bijwerkingen van tolbutamide. Deze kunnen uiteenlopen van mild tot ernstig.
More...
Klik op de bovenstaande video voor meer informatie
De werking van tolbutamide
Voordat we ingaan op de bijwerking van tolbutamide is het eerst goed om te kijken naar de werking en effecten van dit bloedsuikermedicijn.
Tolbutamide krijg je vrijwel nooit als primaire bloedsuikerverlager. Als blijkt dat je diabetes type 2 hebt, wordt eigenlijk altijd eerst metformine voorgeschreven. Dat is stap 1.
Mocht dat op een gegeven moment onvoldoende effect bieden, dan arriveer je bij stap 2 en krijg je er een medicijn bij.
Meestal is dat een sulfonylureumderivaat zoals gliclazide, glimepiride of dus in dit geval tolbutamide.
Van de tientallen soorten diabetes medicijnen wordt metformine als de meest milde beschouwd.
Pas in stap 3 komt het zware geschut zoals Ozempic of insuline tevoorschijn. En tolbutamide valt een beetje in het midden.
Doel van dit artikel
Omdat de effecten van tolbutamide intenser zijn dan bijvoorbeeld bij metformine, zijn de bijwerkingen ook heftiger. In dit artikel belicht ik als farmaceut de 11 belangrijkste bijwerkingen van tolbutamide toe. Maar eerst nog even kort over de doseringen en inname-momenten.
Dosering, vormen en wanneer in te nemen
Tolbutamide krijg je altijd in pilvorm. Je begint in eerste instantie met een dosering van 500 mg of 1000 mg per dag.
Zodra je het voorgeschreven hebt gekregen zal er een vervolgafspraak met de huisarts worden gemaakt, zodat hij/zij kan kijken hoe goed het aanslaat.
Eventueel kan de dosering worden opgehoogd in stappen van 500 mg per keer. De maximale dosis is 3 gram of 3000 mg per dag.
Aangezien de werkingsduur korter is vergeleken met modernere sulfonylureumderivaten, is de kans groot dat je verspreid over de dag een tablet moet innemen. Vaak net vóór of tijdens een maaltijd.
Tolbutamide is één van de allereerste sulfonylureumderivaten. Door artsen wordt inmiddels de voorkeur gegeven aan nieuwere middelen binnen dezelfde categorie.
De 11 belangrijkste bijwerkingen van tolbutamide
- Gewichtstoename
- Vermoeidheid
- Hoofdpijn
- Verwardheid
- Honger
- Duizeligheid
- Beven & trillen
- Zweten
- Maag-darmklachten
- Afwijkingen in je bloed
- Ernstige allergische reactie
#1 Gewichtstoename is één van de vervelendste bijwerkingen van tolbutamide
Extra kilo's erbij krijgen door een medicijn is voor de meeste mensen wel het laatste waar ze op zitten te wachten bij diabetes type 2. Maar gewichtstoename is één van de negatieve bijwerkingen die helaas veel voorkomt bij diabetesmedicatie in het algemeen.
En ook door tolbutamide kun je aankomen. Dit komt simpelweg doordat het medicijn je alvleesklier aanzet om meer insuline aan te maken.
En insuline wordt niet voor niets een opslaghormoon genoemd.
Des te meer insuline er in het lichaam rondgaat, des te makkelijker vet zal worden opgeslagen.
Het lastige is dat mensen met diabetes type 2 over het algemeen (maar niet altijd) te zwaar zijn. Je kunt op die manier vrij snel in een neerwaartse spiraal terechtkomen.
Voorkom dat het van kwaad tot erger gaat
Aan de ene kant gebruik je een medicijn om de bloedsuiker te verlagen, maar zie je aan de andere kant wel je gewicht toenemen. Vaak is er dan nóg meer medicatie nodig om de gezondheidsproblemen te onderdrukken. Daar komen weer extra bijwerkingen bij kijken etc. etc.
Als je tolbutamide gaat gebruiken let er dan extra goed op dat je gezond eet.
Daarmee kun je deze bijwerking mogelijk vermijden. En niet alleen dat. Door je levensstijl te verbeteren kun je ook je bloedsuiker verlagen en zelfs de diabetes volledig omkeren.
#2 Vermoeidheid
Vermoeidheid komt helaas regelmatig voor als bijwerking van tolbutamide. Ook dit kan het gevolg zijn van de verhoogde insuline-productie.
Door de extra insuline kun je te maken krijgen met zowel een schommelende als een te lage bloedsuikerspiegel. In beide gevallen kun je je vermoeider voelen.
Uiteraard is het de intentie van dit medicijn om je bloedsuiker te verlagen. Een te hoge bloedsuiker is immers erg schadelijk. Maar er is altijd het risico dat de glucosespiegel te ver daalt. En dat is óók weer niet goed.
Dit is gevaarlijk, want je kunt dan flauwvallen en ongelukkig terechtkomen.
Officieel gezien heb je een hypo wanneer de bloedsuiker onder de 4,0 mmol/L duikt. Maar je kunt je al vermoeid voelen voordat die 4,0 mmol/L is bereikt.
Waarom kun je vermoeid worden bij een verlaagde bloedsuiker?
Dat is goed te verklaren. Suikers zijn de belangrijkste bron van brandstof voor het lichaam. Bij een te lage bloedsuiker is er dus te weinig brandstof beschikbaar.
Als je hersenen en andere organen onvoldoende energie binnen handbereik hebben, kunnen ze niet goed functioneren. En daardoor zal je je vermoeid voelen.
#3 Hoofdpijn
Naast vermoeidheid kun je door tulbutamide ook last krijgen van hoofdpijn. Soms gaan ze samen, omdat de oorzaak hetzelfde is: een te lage bloedsuiker.
De hoofdpijn treedt op wanneer de hersenen te weinig suikers kunnen gebruiken als brandstof.
En voor de hersenen zijn suikers extra belangrijk. Er is iedere seconde van de dag een voorspelbare en constante aanvoer van glucose nodig.
Bij een (tijdelijk) gebrek kan het brein niet optimaal functioneren.
Voor wat betreft de glucose-aanvoer naar onze hersenen is de middenweg de beste weg.
Bij een verhoogde bloedsuiker stroomt er teveel glucose naar het brein. Dit verhoogt de kans op Alzheimer en allerlei andere nare hersenaandoeningen.
Maar zoals je nu begrijpt is een te lage glucose-aanvoer óók niet goed. Vooral niet als dit langer aanhoudt. Delen van de hersenen kunnen dan uitvallen of zich onvoorspelbaar gaan gedragen. Hoofdpijn kan daar een gevolg van zijn.
#4 Verwardheid
Een ander gevolg binnen de hersenen van een verlaagde glucosespiegel is verwardheid. In feite kunnen er allerlei cognitieve problemen optreden als bijwerking van tolbutamide.
Als je hier last van krijgt, dan zit de kans er dik in dat de medicatie niet goed op je is afgestemd. Ofwel dat de doses te hoog is of dat je teveel verschillende medicijnen tegelijkertijd gebruikt die samen teveel effect hebben.
Merk je deze en/of de andere "brein-bijwerkingen"? Leg dit dan zo snel mogelijk voor aan je voorschrijvende arts.
Het zijn allemaal tekenen van een te sterk dalende glucosespiegel.
#5 Honger is één van de bijwerkingen van tolbutamide die je diabetes erger kan maken
Als je suikerspiegel te ver daalt, zal je lichaam automatisch honger-signaaltjes afgeven. De kans is groot dat je op dat moment een enorme behoefte aan suikerrijk voedsel krijgt.
Dit is logisch, want door iets met snelle suikers te nemen kun je je bloedsuiker snel weer verhogen.
Eigenlijk is dit dus een slim mechanisme van het lichaam om ervoor te zorgen dat je bloedsuiker weer binnen de juiste waarden geraakt.
Het probleem is echter dat mensen tijdens een hypo minder wilskracht hebben.
Ook dat is logisch. Je voelt je minder goed en hongerig, wat je zo snel mogelijk wilt verhelpen. Daardoor grijpen mensen makkelijk naar ongezond 'troost-voedsel'.
Trap niet in de val!
Als je dan regelmatig sterke honger krijgt en ongezonde dingen eet, dan wordt de diabetes alleen maar erger. Hierdoor moet je nog meer medicatie gebruiken.
Daarbij heb je in bijwerking #1 al gezien dat er sneller sprake is van gewichtstoename door tolbutamide. Als je dat combineert met extra eten omdat je meer honger hebt, zullen de effecten elkaar versterken.
#6 Duizeligheid
Hoofdpijn, verwardheid, je moe voelen... het is allemaal verre van prettig. Maar er is nog één probleem dat in de hersenen kan optreden door het gebruik van tolbutamide. En dat is dat je duizelig/draaierig wordt.
Wederom is dit het gevolg van een tekort aan glucose in het brein als de bloedsuiker te ver daalt.
Duizeligheid klinkt misschien mild en onschuldig. En dat kan het ook zijn, als je meteen even kunt rusten en de klachten snel weer wegtrekken.
Maar dat kan niet altijd, en dan is er het risico dat je omvalt en ongelukkig terecht komt.
Dit is vooral risicovol voor mensen die op leeftijd zijn.
Oudere mensen zijn kwetsbaarder en hebben minder sterke botten. Als je dan valt door de duizeligheid is de kans op botbreuken groot.
Al met al begrijp je dat het erg belangrijk is om een verlaagde glucosespiegel te voorkomen. Houd je suiker dus goed in de gaten bij het gebruik van tolbutamide.
Normaal gesproken raad ik het iedereen af om producten met snelle suikers te nemen. VOORAL in het geval van diabetes type 2. Maar er is dus één uitzondering: bij een te lage glucosewaarde.
#7 Beven & trillen
Andere ongemakken die voortvloeien uit een te lage glucosespiegel zijn beven en trillen.
Meestal ervaar je deze bijwerking niet op zichzelf, maar gaat het altijd samen met andere lichaamsklachten zoals hierboven besproken.
De trillerigheid is op zich niet gevaarlijk, maar hooguit een signaal van het lichaam dat er een suikertekort is. Als je beverig wordt en tegelijkertijd duizeligheid, hoofdpijn en/of honger ervaart, zorg er dan voor dat je wat snelle suikers neemt.
Als het goed is trekt deze tolbutamide bijwerking dan snel weer weg.
#8 Zweten
Voor het lichaam is een hypoglycemie een noodsituatie. Er worden dan in korte tijd verschillende stresshormonen aangemaakt, zoals:
Deze hormonen zorgen voor een soort alarmreactie waardoor je gaat zweten en trillen. Het gaat vaak gepaard met een gevoel van onrust en nervositeit.
Ook zal je merken dat je hartslag omhoog gaat, wat soms leidt tot hartkloppingen.
Nachtelijk zweten
Bij het gebruik van diverse sulfonylureumderivaten kun je ook tijdens je slaap een hypo krijgen. Dit is het makkelijkst op te merken als je 's nachts of 's ochtends badend in het zweet wakker wordt.
Ook op het moment dat je slaapt zal het lichaam een alarmreactie geven bij een te ver dalende bloedsuiker. Naast het hevige zweten kun je in de nacht ook last krijgen van onrustig slapen en nachtmerries.
#9 Maag-darmklachten
Tot dusver heb je vooral de wat mildere bijwerkingen van tolbutamide gezien. Al is 'mild' nogal relatief, want het kan altijd uitlopen in gevaarlijke situaties.
De maag-darmklachten die kunnen optreden zijn nog steeds niet levensbedreigend, maar mild zijn ze ook niet meer te noemen.
Tolbutamide heeft namelijk niet alleen effect op de alvleesklier, maar ook indirect op de maag, darmen en spijsvertering.
Een troost is waarschijnlijk wel dat deze klachten doorgaans van tijdelijke aard zijn.
En ze treden normaliter alleen in het begin van gebruik op. Na enkele dagen tot maximaal twee weken zou deze bijwerking verdwenen moeten zijn.
De buikklachten waar je mee te maken kunt krijgen zijn bijvoorbeeld:
Houden de maag-darmklachten langer dan twee weken aan? Kaart dit dan aan bij je voorschrijvende arts. Hij/zij zal het verder onderzoeken.
#10 Bloedafwijkingen zijn gevaarlijke bijwerkingen van tolbutamide
Bloedafwijkingen door tolbutamide zijn heftig, maar komen gelukkig niet veel voor. In zeldzame gevallen beïnvloedt deze medicatie het beenmerg of je immuunsysteem.
Dit zorgt ervoor dat het lichaam minder bloedcellen aanmaakt óf deze sneller afbreekt dan normaal.
Tolbutamide kan direct of indirect invloed uitoefenen op alle soorten bloedcellen.
Het is belangrijk om in deze gevallen zo snel mogelijk contact te leggen met je arts. Bij het opmerken van deze bijwerking moet je namelijk meestal direct stoppen met het gebruik van tolbutamide.
#11 Ernstige allergische reactie
Een snelle allergische reactie die overal in je lichaam tegelijkertijd plaatsvindt wordt ook wel een anafylactische shock genoemd.
Gelukkig komt deze bijwerking slechts zelden voor. Maar als je net één van de ongelukkigen bent is het goed mis.
Het is in feite een heftige afweerreactie van het lichaam op het medicijn. In sommige gevallen kan het iemand fataal worden, omdat er dan overal in het lichaam zwellingen ontstaan.
Als er een zwelling in je mond of keel optreedt, kan je luchtpijp worden dichtgedrukt. Hierdoor kun je geen adem meer halen. Overigens komt een anafylactische shock in verschillende gradaties voor. Soms blijft het slechts bij milde allergische klachten, bijvoorbeeld door huiduitslag. Maar soms kan het dus zeer ernstig worden.
Hoe dan ook, als je deze bijwerking bij jezelf opmerkt is het belangrijk om medische hulp in te schakelen. Waarschijnlijk dien je ook definitief te stoppen met tolbutamide.
Neem afscheid van alle tolbutamide bijwerkingen met Het Diabetesvrij Geheim!
Een verhoogde bloedsuiker is niet het gevolg van een tekort aan pilletjes of spuitjes. Het wordt veroorzaakt door een ongezonde levensstijl. Dit is ergens goed nieuws, want dat betekent dat je zelf alle touwtjes in handen hebt om je bloedsuiker zonder medicatie te verlagen!
Recentelijk is ontdekt dat het mogelijk is om diabetes type 2 om te keren. Alles wat je nodig hebt kan je vinden in de supermarkt.
Je keert het om met één krachtige methode. Het is wat ik 'Het Diabetesvrij Geheim' noem. Over dit geheim heb ik een aantal pagina's geschreven die je leven voorgoed zullen veranderen. Je zult daarin leren:
- Waarom je diabetes type 2 hebt gekregen
- Welk mechanisme je kan gebruiken om diabetes om te keren
- De beste tips om binnen enkele weken diabetesvrij te zijn
Vul hieronder je e-mailadres in en dan stuur ik je het E-book gratis op.
Groetjes,
Ben Kuiper
P.s: Zijn er bijwerkingen van tolbutamide die je herkent of ben ik iets vergeten? Laat hieronder een reactie achter
Dit artikel is als laatst bijgewerkt op: 27 mei 2026
Gelukkig heb ik geen enkele negatieve reactie op het medicijn tolbutamide , dit komt ook mede denk ik door het vele sporten nl 300km op de racefietsper week bij droog weer 😂😂wanneer ik ga fietsen neem ik geen medicatie groetjes Fokke.
Sporten heeft er niets mee te maken. Het is gewoon dat de ene persoon bijwerking 1 kan ervaren en de andere bijwerking 2. En sommige ervaren helemaal geen bijwerking terwijl anderen meerdere bijwerkingen ervaren. Maar dat je veel sport is nooit verkeerd 🙂
Mijn huisarts heeft Metformine afgeraden en weer de Tolbutamide 750 mg te herstarten om extreme hoogte van suiker te voorkomen tijdens mijn dieet zal ik da toch maar weer stoppen na dit verhaal!
Ik heb de cursus bij u gevolgd en ik heb de mappen maar na een aantal jaren is er toch weer wat veranderd!
Thomas
Dan weet je wat je te doen staat: gezond eten en dit ook volhouden 🙂
Zeek leerrijk. Mooi advies
Geen dank 🙂