Orthostatische hypotensie is een aandoening waarbij je bloeddruk te ver daalt als je opstaat uit een zit- of lighouding.
Bij iedereen daalt de bloeddruk wel iets bij het opstaan, en is dus normaliter onschuldig. Hoogstens voel je je een paar tellen een beetje licht in het hoofd.
Het behoeft echter medische aandacht wanneer de orthostatische bloeddrukdaling te fors is én je er steeds vaker (ernstige) klachten bij ervaart.
In dit artikel lees je:
More...
Wat is orthostatische hypotensie?
Zodra je opstaat stroomt een deel van het bloed naar je onderlichaam en benen. Dit komt door de zwaartekracht en vindt dus bij iedereen plaats.
De hoeveelheid bloed richting je hart neemt hierdoor tijdelijk iets af.
Dit zorgt er op zijn beurt weer voor dat de bloeddruk lichtelijk daalt.
Normaal gesproken merk je daar weinig tot niets van.
Maar de bloeddruk moet wel weer "gecorrigeerd" worden.
Bij gezonde mensen herstelt de bloeddruk normaal gesproken binnen 10 seconden weer, en is er dus geen vuiltje aan de lucht.
Doel van dit artikel
Bij sommige mensen is het lichaam echter niet goed in staat om de orthostatische bloeddrukdaling te corrigeren.
Wanneer dit herhaaldelijk voorkomt, samen met nare symptomen, spreken we van mogelijke orthostatische hypotensie.
In dit artikel lees je de 5 voornaamste oorzaken van orthostatische hypotensie en aan welke klachten je het kunt herkennen. Soms is er iets aan te doen, maar soms ook niet.
Eerst is het goed om te begrijpen waar de grens ligt tussen 'onschuldig' en 'medische aandacht noodzakelijk'.
De orthostatische bloeddrukdaling moet worden hersteld
Veel mensen die de aandoening hebben, begrijpen eigenlijk helemaal niet goed wat het nu precies inhoudt. En dat is niet gek. Bij iedereen daalt immers de bloeddruk sowieso wel iets bij het opstaan.
Een struikelblok hierin is echter dat veel artsen niet duidelijk kunnen uitleggen hoe het precies werkt en wanneer orthostatische hypotensie gevaarlijk is.
Maar als je het eenmaal snapt, zie je hoe logisch het eigenlijk is. Want hoewel een bloeddrukdaling normaal is wanneer je opstaat, moet het wel weer worden 'rechtgezet'.
De bloeddruk wordt tijdelijk verhoogd
Ons lichaam heeft hier een mooi mechanisme voor, wat ook wel de 'baroreflex' wordt genoemd. Het is een duur woord voor het tijdelijk verhogen van de bloeddruk door:
Hierdoor is je bloeddruk na het opstaan binnen 10 seconden weer normaal. Een hele gezond lichaamsreactie dus. Maar soms geeft het lichaam deze tegenreactie niet, of pas veel te laat.
Test het thuis met een orthostase-meting
Meestal merk je het snel genoeg aan vervelende klachten. Maar je kunt het ook vrij eenvoudig zelf testen of jouw bloeddrukwaarden te veel dalen bij het opstaan.
Koop een betrouwbare bloeddrukmeter, indien je die nog niet in huis hebt. Je gaat vervolgens een orthostatische bloeddrukmeting doen aan de hand van deze drie stappen:
Wanneer is er sprake van orthostatische hypotensie?
Afhankelijk van de verschillen in bloeddrukwaarden die je meet én of er duidelijk merkbare klachten optreden, kun je bepalen of er verdere actie nodig is.
Dit zijn de medische richtlijnen:
Het komt echter ook voor dat mensen wél een forse daling zien, maar verder geen klachten of symptomen ervaren. In dat geval hoeft er dus alsnog géén sprake te zijn van de aandoening orthostatische hypotensie. MAAR, bespreek het wel altijd met je arts!
Vind jij deze blog leerzaam? Klik op één van de onderstaande knoppen om hem te delen!
[easy-social-share buttons="facebook,twitter,pinterest,mail,whatsapp,messenger" sharebtn_style="button" sharebtn_icon="share" counters=1 counter_pos="insidename" total_counter_pos="rightbig" style="button" point_type="simple"]
Symptomen van orthostatische hypotensie
De meest bekende orthostaseklachten die kunnen optreden zijn:
En in ernstigere gevallen kan het zwart voor de ogen worden of kun je flauwvallen. Meestal treden de symptomen binnen enkele seconden nadat je bent opgestaan al op.
Maar soms worden mensen pas na een halve minuut of zelfs 5 - 10 minuten onwel. We spreken dan van een vertraagde orthostatische hypotensie. Hierover zo meer.
De 5 meestvoorkomende oorzaken van orthostatische hypotensie
Deze oorzaken van een te lage bloeddruk na het opstaan komen het meest voor:
- Neurologische aandoeningen
- Medicatiegebruik
- Uitdroging
- Ouderdom
- Hart- en bloeddrukproblemen
#1 Neurologische aandoeningen
Ongeveer 25% van alle orthostatische lage bloeddruk gevallen zijn het gevolg van aandoeningen of ziektes die het zenuwstelsel aantasten.
Denk aan:
De reden dat dit zo'n belangrijke oorzaak is, zit hem erin dat het zenuwstelsel, het vaatstelsel én het lichaamsvermogen om de bloeddruk te reguleren nauw met elkaar verbonden zijn.
Dus zodra er 'iets' misgaat in het zenuwstelsel, volgen er vaak snel hart- en vaatproblemen, waaronder orthostatische hypotensie.
Je ziet dan ook dikwijls bij Parkinsonpatiënten en mensen in een vergevorderd stadium van diabetes type 2, dat hun bloeddruk te ver daalt bij het opstaan.
#2 Medicatiegebruik
Diverse medicijnen kunnen orthostatische hypotensie veroorzaken. Dit geldt met name voor de 'zwaardere' middelen.
Een te sterke bloeddrukdaling als je opstaat kan optreden, wanneer je een medicijn gebruikt met een directe invloed op hart en bloedvaten.
Maar het komt ook veel voor bij middelen die werken op het autonome zenuwstelsel. Dit is het deel van onze zenuwen dat automatische lichaamsfuncties zoals de hartslag en ademhaling aanstuurt.
Hieronder lees je welke medicijnen het meest risicovol zijn.
Bloeddrukmedicijnen
Van alle middelen die orthostatische hypotensie veroorzaken, staan medicijnen tegen een hoge bloeddruk op plek nummer één. Denk hierbij aan bloeddrukverlagers zoals metoprolol en amlodipine.
Je hoeft geen raketgeleerde te zijn om te begrijpen waarom dit de grootste 'boosdoeners' zijn.
Dergelijke middelen dwingen als het ware een lagere bloeddruk af en blokkeren processen in het lichaam die de bloeddruk verhogen.
Dit gebeurt dus ook wanneer het niet wenselijk is, zoals bij het opstaan uit een zit- of lighouding.
Diuretica (plaspillen) zoals hydrochloorthiazide en furosemide mogen overigens ook niet onderschat worden. Plaspillen worden vaak tegen een hoge bloeddruk voorgeschreven, maar ook bij nierproblemen of oedeem.
Deze medicijnen forceren het lichaam om meer vocht uit te scheiden. En aangezien bloed ook voor een groot deel uit vocht bestaat, zal het bloedvolume afnemen.
Het hart heeft dan minder bloed om mee te 'werken' op het moment dat jij opstaat, terwijl het dan juist meer nodig heeft!
Medicijnen die op het zenuwstelsel werken
Antidepressiva zoals amitriptyline en citalopram werken vaak ontspannend voor het lichaam, waaronder voor de bloedvaten.
Mensen met Parkinson lopen extra risico
Parkinsonmedicijnen zoals levodopa en ropinirol hebben op verschillende manieren invloed op de neurotransmitters en het zenuwstelsel.
En zoals je hebt gelezen kan Parkinson an sich al een oorzaak zijn van orthostatische hypotensie. Maar veel van de medicijnen die bij deze aandoening worden voorgeschreven, kunnen indirect ook de bloeddruk verlagen.
Het enige wat bij dit soort medicijnen zou kunnen helpen is om ofwel (indien dit medisch verantwoord is) te stoppen met het gebruik. En anders om over te stappen op een ander middel dat geen orthostatische hypotensie veroorzaakt.
Diabetesmedicatie
Tenslotte kunnen bloedsuikerverlagers ook bijdragen aan orthostatische hypotensie. Met name insuline en gliclazide staan erom bekend.
Enerzijds vanwege de directe werking om de bloedsuiker te verlagen. Indirect kan dit ook de bloeddruk verlagen.
Maar bij diabetesmedicatie is er ook altijd het risico op een hypoglycemie (te lage bloedsuiker).
Vooral bij de zwaardere bloedsuiker medicatie is dat een dingetje.
Het probleem is dat het zenuwstelsel afzwakt wanneer je bloedsuiker regelmatig te laag wordt. Hierdoor is het lichaam minder goed in staat de bloeddruk te corrigeren bij het opstaan; of überhaupt adequaat te reguleren.
#3 Uitdroging
Ongeveer 20% van alle orthostatische hypotensie gevallen wordt veroorzaakt door een tekort aan vocht in het lichaam. Zoals je bij de diuretica hebt kunnen zien is je bloed namelijk minder 'vol' wanneer je gedehydreerd bent.
Het hart heeft dan letterlijk minder bloed om rond te pompen. En je zou het misschien niet verwachten, maar veel Nederlanders zijn uitgedroogd.
Niet eens perse omdat we te weinig drinken. Er kunnen allerlei redenen zijn waardoor je een vochttekort hebt:
Minder vocht, lagere bloeddruk
Mensen met een (chronisch) tekort aan vocht, hebben vaak in rust ook een wat lagere bloeddruk dan normaal.
En wanneer je dan opstaat. en de bloeddruk is al aan de lage kant door het vochttekort, kan het lichaam moeilijker de druk "opvoeren".
Hierdoor kan de bloeddruk dus nóg lager worden, of in elk geval niet goed herstellen, waardoor jij last krijgt van typische orthostaseklachten.
#4 Ouderdom
Bij het ouder worden verandert er veel in het lichaam. In de praktijk komt dit er helaas meestal op neer dat het lichaam met de tijd minder goed gaat werken.
Wat niemand kan tegenhouden is dat je lichaam steeds iets minder goed in staat is de bloeddruk te reguleren.
Dit geldt voor de bloeddrukregulatie in het algemeen.
Maar juist ook specifiek voor de momenten dat je even hebt gezeten en dan wilt opstaan..
Ook gaan naarmate je ouder wordt de hart- en nierfunctie achteruit. Dit zijn, naast dat ze erg vervelend zijn, allemaal extra risicofactoren voor orthostatische hypotensie.
In eerste instantie lijkt er geen vuiltje aan de lucht. Maar een minuut (en soms zelfs 5 tot 10 minuten) later krijg je het alsnog te verduren.
Pas op
De kans dat je flauwvalt is hierbij groter, omdat je geen signalen of 'waarschuwing' vooraf krijgt. En flauwvallen is voor mensen op leeftijd natuurlijk extra gevaarlijk, omdat hun botten kwetsbaarder zijn.
Wat nog eens extra olie op het vuur gooit, is de medicatie die mensen op latere leeftijd vaak gebruiken. Denk aan bloeddruktabletten, statines en slaapmiddelen; die stuk voor stuk het risico op orthostatische hypotensie vergroten.
#5 Hart- en bloeddrukproblemen
Onder de streep is ons hart natuurlijk de "eindverantwoordelijke" voor een goede bloeddrukregulatie.
Het hart moet er immers voor zorgen dat het bloed extra goed wordt rondgepompt zodra je opstaat. En ons bloedvatenstelsel moet sterk én flexibel genoeg zijn om het hart hierin te kunnen volgen.
Verloopt er in dit systeem iets niet goed, hoe klein ook, dan zorgt dat geheid voor complicaties. Orthostatische hypotensie is daar een goed voorbeeld van.
Je ziet deze aandoening daarom veel terugkomen bij mensen met:
En gek genoeg komt een te lage bloeddruk als je opstaat vaak voor bij mensen met een hoge bloeddruk. Helemaal als er ook medicatie bij wordt gebruikt. Gelukkig valt er in dat geval snel iets aan te doen!
Los bloeddrukproblemen bij het opstaan op met het Bloeddruk Verlagen Geheim
Zoals je hebt gelezen kunnen er allerlei oorzaken zijn van orthostatische hypotensie. En vaak is het optelsom van factoren.
Heb jij een verhoogde bloeddruk, neem je bloeddrukverlagers en heb je daarom regelmatig last van een te lage bloeddruk als je opstaat?
Het beste wat je dan kunt doen is je bloeddruk naar een gezond niveau brengen, zodat je al die medicijnen nooit meer nodig hebt.
Recentelijk is ontdekt dat het mogelijk is om je hoge bloeddruk zonder medicijnen te verlagen. Alles wat je nodig hebt kan je vinden in de supermarkt.
Je keert het om met één krachtige methode. Het is wat ik 'Het Bloeddruk Verlagen Geheim' noem. Over dit geheim heb ik een aantal pagina's geschreven die je leven voorgoed zullen veranderen. Je zult daarin leren:
- Waarom je een hoge bloeddruk hebt gekregen
- Welk mechanisme je kan gebruiken om je bloeddruk te verlagen
- De beste tips om binnen enkele weken je hoge bloeddruk te genezen
Vul hieronder je e-mailadres in en dan stuur ik je het E-book gratis op.
Groetjes,
Marloes Schuurman
P.s: heb jij vaak last van orthostatische hypotensie? En hoe ga je hier voor jezelf mee om? Laat hieronder een reactie achter
Dit artikel is als laatst bijgewerkt op: 20 april 2025